Architectural Decision Records (ADRs) คืออะไร?

Architectural Decision Records หรือ ADRs คือเอกสารสั้น ๆ ที่ใช้บันทึกการตัดสินใจด้านสถาปัตยกรรมของระบบ (Software Architecture) พร้อมเหตุผลและบริบทของการตัดสินใจนั้น เพื่อให้ทีมสามารถเข้าใจว่า

ทำไมเราถึงตัดสินใจเลือกทำระบบมาแบบนี้

และเพื่อให้ข้อแลกเปลี่ยน (trade-offs) ของการตัดสินใจเหล่านั้นสามารถเข้าถึงและเข้าใจได้ง่าย

การตัดสินใจเหล่านั้นผลกระทบโดยตรงต่อการพัฒนา การดูแลรักษา และความสามารถในการขยายระบบในหลาย ๆ กรณี เหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจเหล่านี้มักสูญหายไปตามกาลเวลา ทำให้เกิดความยากลำบากในการทำความเข้าใจ การปรับแก้ไข และการต่อยอดระบบในอนาคต

โครงสร้าง ADR แบบพื้นฐาน

ADR หนึ่งฉบับมักมีโครงสร้างประมาณนี้:

1. Title – ชื่อการตัดสินใจ
2. Status – สถานะ (Proposed / Accepted / Deprecated ฯลฯ)
3. Context – ปัญหาหรือสถานการณ์ที่ทำให้ต้องตัดสินใจ
4. Decision – สิ่งที่ตัดสินใจเลือก
5. Consequences – ผลกระทบ ข้อดี ข้อเสีย

เมื่อไหร่ถึงเขียน ADR?

ควรเขียน ADR เมื่อการตัดสินใจนั้นเป็นการตัดสินใจที่ แก้ไขได้ยากในภายหลัง เพราะทุกการเลือกมี trade-off และเมื่อตัดสินใจแล้วต้องเดินหน้าต่อ ไม่สามารถเปลี่ยนไปมาได้ง่าย ตัวอย่างเช่น การเลือกภาษาโปรแกรม หรือการเปลี่ยนชนิดของฐานข้อมูล ซึ่งเป็นการตัดสินใจเชิงสถาปัตยกรรมที่ส่งผลระยะยาวต่อระบบ

ADR มีประโยชน์มากต่อการทำงานร่วมกับ AI

แน่นอนว่าในยุคนี้จะไม่พูดถึง AI ไม่ได้ การที่เราเขียน ADR นั้นจะช่วยให้ AI นั้นเข้าใจบริบท เหตุผล และข้อจำกัดของสถาปัตยกรรมระบบเราได้ชัดเจนขึ้น ไม่ต้องเดาเอง ทำให้คำแนะนำ การวิเคราะห์ และการช่วยตัดสินใจทางเทคนิคมีความสอดคล้องกับระบบจริงมากขึ้นอีกด้วย

จริง ๆ เวลาพูดถึง ADR ผมมักจะโยงถึงเรื่องของการเขียนด้วยเช่นกัน ผมเขียนอธิบายไว้ในบทความด้านล่างนี้

“การเขียน” วัฒนธรรมหนึ่งที่ทุกองค์กรต้องมี

การเขียนนี่แหละ จะเป็นสิ่งที่บอกความแตกต่างระหว่างองค์กร แม้กระทั่งความแตกต่างระหว่างคนทำงานด้วยกันเอง

odds.teamKan Ouivirach

เพราะว่าถ้าเราไม่เขียน เราไม่จารึกสิ่งนั้นไว้เป็นประวัติศาสตร์ของเรา ไม่นานเราก็จะลืม และสิ่งนั้นจะค่อย ๆ หายไปจากโลกนี้

สถาปัตยกรรมที่ดีไม่ใช่แค่โค้ดที่เขียนในวันนี้ แต่คือเหตุผลที่เรายังยืนหยัดกับมันได้ในวันข้างหน้า — และ ADR คือความทรงจำของสถาปัตยกรรมนั้น

ใครยังไม่ได้เริ่มเขียน ADR วันนี้เริ่มเลยนะ 😉