ระเบียบ และ อิสรภาพ

พวกเราได้รับภาพนี้มาจากผู้มีพระคุณท่านหนึ่ง เธอแบ่งปันแรงบันดาลใจของภาพนี้ให้ผมทราบว่า ขวดแก้ว จากมุมของผู้ปกครองเป็นเหมือนกรอบที่วางเอาไว้เพื่อปกป้องหมีน้อยจากภยันตรายต่าง ๆ ภายนอก ขณะที่จากมุมของหมีน้อยมันเป็นเหมือนกรงขังไม่ให้เค้าออกไปโลดเล่นเก็บเกี่ยวประสบการณ์

ผมมองอิสรภาพและระเบียบวินัยเป็นแสงและเงาของกันและกัน

ข้อดีของความอิสรภาพ

อิสรภาพนำไปสู่

• ความคล่องตัว
• ความสนุก
• ความสร้างสรรค์
• การเรียนรู้

อิสรภาพที่มากเกินไป

จะทำให้เกิด

• ความเสี่ยง
• ความวุ่นวาย
• ความฟุ่มเฟือย

ข้อดีของระบียบ

ระเบียบวินัยนำไปสู่

• ความเรียบร้อย
• ความปลอดภัย
• ประสิทธิภาพ

ระเบียบที่มากเกินไป

จะทำให้เกิด

• ความเบื่อหน่าย
• มุมมองที่แคบ
• กลัวความเปลี่ยนแปลง
• ช้า อึดอัด

แกนหลักของสองขั้วนี้มีมาตั้งแต่โบราณกาล ด้านหนึ่งเรามีชาวนาชาวสวนที่ลงหลักปักฐาน ล้อมรั้วเพื่อความปลอดภัย อีกด้านเรามีนายพรานที่ออกจากเมืองไปหาของป่า เสาะแสวงหาทรัพยากรใหม่ ๆ กลับมาเติมในเมือง

วันที่ดินน้ำอุดมสมบูรณ์ ทั้งชาวนาและนายพรานก็จะอยู่กันอย่างมีความสุข แต่วันที่แห้งแล้ง พืชผลปลูกไม่ขึ้น ของป่าก็หาไม่ได้ ด้านชาวนาก็อยากให้นายพรานมาช่วยปลูกพืชผลขยานพื้นที่เพาะปลูก ขณะที่นายพรานก็อยากชวนชาวนาย้ายถิ่นฐานไปที่อุดมสมบูรณ์กว่านี้ แต่จะให้ทิ้งถิ่นฐานที่เราลงทุนกันมา

ด้านหนึ่งยึดความมั่นคง อีกด้านเน้นการปรับตัว ความมั่นคงมองเห็นไปในอดีตและเห็นประวัติศาสตร์ที่ถูกสร้างสมมาหลายชั่วอายุคน เห็นการลงทุน เป็นความปลอดภัย ในขณะที่การปรับตัวมองไปในอนาคตและเห็นโอกาส เห็นความเป็นไปได้ใหม่ ๆ เห็นอนาคตที่สดใสกว่าเดิม

สัญลักษณ์ของสองแกนหลักนี้หลักนี้คือ ราชา (King) ที่ยึดความมั่นคงกับนักกายกรรม (Jester) ที่ยึดมั่นการปรับตัว เป็นสองขั้วที่รั้งกันมาแต่ยาวนาน

ขั้วอื่น ๆ ที่คล้ายกันในแกน ราชากับนักกายกรรม นอกจาก ระเบียบกับอิสรภาพ ก็จะมี ความปลอดภัยกับความคล่องตัว การออมกับการลงทุน การป้องกันและการบุก เป็นต้น

สรุปแล้ว ขั้วตรงข้ามเป็นดั่งแสงและเงา ทั้งสองขั้วมีข้อดี และถ้ามากเกินไปก็จะมีข้อเสีย ทั้งสองขั้วเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการอยู่รอดอย่างยั่งยืน ความยากอยู่ที่การหาสมดุลในสถานการณ์ที่ผันเปลี่ยนเวียนไป

ไว้โอกาสหน้า ผมจะมาเล่าอีกขั้วตรงข้ามที่เป็นแกนหลักแนวนอนระหว่าง นักรัก (Lover) กับนักรบ (Warrior) ให้ฟัง